Lit w leczeniu choroby Alzheimera? Nowe badania dają nadzieję
Lit jest pierwiastkiem znanym w medycynie przede wszystkim jako skuteczny stabilizator nastroju, stosowany w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej oraz depresji. Chociaż Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) oficjalnie zatwierdziła go do użytku w 1970 roku, lekarze wykorzystywali go w terapii zaburzeń nastroju znacznie wcześniej.
Najnowsze prace badawcze, które trwały niemal dekadę, rzucają na lit zupełnie nowe światło. Naukowcy z Harvard Medical School i Rush University wykazali, że występuje on naturalnie w organizmie w niewielkich ilościach i jest niezbędny komórkom do prawidłowego funkcjonowania, podobnie jak witamina C czy żelazo. Co więcej, wydaje się, że odgrywa on kluczową rolę w utrzymaniu zdrowia mózgu. W serii eksperymentów, których wyniki opublikowano w prestiżowym czasopiśmie „Nature”, badacze odkryli, że wyeliminowanie litu z diety myszy prowadziło do rozwoju stanu zapalnego i zmian związanych z przyspieszonym starzeniem się organizmu.
Rola litu w chorobie Alzheimera
Szczególnie obiecujące okazały się wyniki badań na myszach, które zostały genetycznie zmodyfikowane w taki sposób, aby rozwijały się u nich zmiany w mózgu analogiczne do tych obserwowanych u ludzi z chorobą Alzheimera. W przypadku tych zwierząt dieta uboga w lit znacząco przyspieszyła proces gromadzenia się tzw. lepkich białek, które tworzą blaszki amyloidowe i splątki neurofibrylarne, charakterystyczne dla tej choroby. Skutkowało to również szybszą utratą pamięci.
Jednakże, co najważniejsze, utrzymanie prawidłowego poziomu litu u starzejących się myszy chroniło ich mózgi przed rozwojem zmian związanych z chorobą Alzheimera. Jeśli dalsze badania na ludziach potwierdzą te ustalenia, może to otworzyć drogę do opracowania zupełnie nowych metod leczenia i testów diagnostycznych w kierunku choroby Alzheimera.
Jak stwierdził dr Ashley Bush, neurobiolog z Uniwersytetu w Melbourne, który nie był zaangażowany w badania, naukowcy „przedstawiają przekonujące dowody na to, że lit rzeczywiście odgrywa rolę fizjologiczną i że normalne starzenie się może zaburzać regulację poziomu litu w mózgu”.
Mechanizm działania litu w mózgu
Dokładna analiza tkanek mózgowych, zarówno ludzkich, jak i zwierzęcych, w połączeniu z badaniami genetycznymi, pozwoliła odkryć prawdopodobny mechanizm tego zjawiska. Okazuje się, że blaszki beta-amyloidu – lepkie złogi białkowe, które uszkadzają mózgi pacjentów z chorobą Alzheimera – mają zdolność do wiązania się z litem i zatrzymywania go.
To „uwięzienie” litu sprawia, że jego zasoby dostępne dla pobliskich komórek, w tym dla niezwykle ważnych komórek odpornościowych mózgu zwanych mikroglejem, drastycznie maleją. W zdrowym mózgu mikroglej pełni funkcję oczyszczającą, usuwając beta-amyloid, zanim zdąży się on nagromadzić i wyrządzić szkodę. Badania wykazały, że mikroglej z mózgów myszy z niedoborem litu miał znacznie zmniejszoną zdolność do usuwania i rozkładania beta-amyloidu. Prowadzi to do błędnego koła: gromadzenie się beta-amyloidu powoduje wchłanianie coraz większej ilości litu, co jeszcze bardziej upośledza zdolność mózgu do samooczyszczania.
Orotan litu – przełom w terapii?
W trakcie badań naukowcy przetestowali różne związki litu, poszukując takiego, który nie będzie wiązał się z beta-amyloidem. Udało im się zidentyfikować jeden, z którym wiążą ogromne nadzieje – orotan litu.
Po podaniu orotanu litu myszom z objawami choroby Alzheimera zaobserwowano odwrócenie szkodliwych zmian w mózgu. Wyniki były następujące:
- zredukowano liczbę blaszek beta-amyloidu oraz splątków tau, które blokowały ośrodki pamięci w mózgu,
- myszy leczone litem ponownie były w stanie poruszać się po labiryntach,
- przywrócono zdolność uczenia się i rozpoznawania nowych obiektów.
W tym samym czasie u myszy otrzymujących placebo nie zaobserwowano żadnej poprawy w zakresie deficytów pamięci i myślenia.
FAQ
Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące znaczenia litu w leczeniu choroby Alzheimera.
