#21 Jak podejmować trudne decyzje?

Cześć,

Nasz mózg lubi status quo. Zmiany z reguły są dla nas trudne i niekomfortowe, a co więcej – badania wskazują, że im trudniejsza decyzja do podjęcia, tym większa szansa, że pozostaniemy bierni i nie zmienimy sytuacji, w której się znaleźliśmy. Tę tendencję możemy zauważyć np. gdy tkwimy w niesatysfakcjonującej pracy lub w związku, który nie spełnia naszych oczekiwań. Czy są jednak sposoby na to, by nieco umilić sobie proces podejmowania decyzji? Czy istnieją techniki, które pomogą nam określić, co powinniśmy wybrać? O tym przeczytasz w dzisiejszym wydaniu newslettera. Zapraszamy!

🤯Nie wiesz, co zrobić? Narysuj drzewko decyzyjne!

Ten sposób, popularny w świecie biznesu, równie dobrze może sprawdzić się w życiu osobistym. Drzewko decyzyjne to nic innego, jak graficzna reprezentacja procesu podejmowania decyzji. Składa się z węzłów, które reprezentują decyzje lub punkty wyboru, oraz gałęzi, które pokazują możliwe wyniki tych decyzji. Na końcu każdej gałęzi znajduje się liść, który reprezentuje ostateczny wynik.

Jak stworzyć drzewko decyzyjne?

1. Zidentyfikuj decyzję. Określ, przed jaką decyzją stoisz.

2. Wypisz opcje. Zanotuj wszystkie możliwe wybory.

3. Dodaj konsekwencje. Dla każdej opcji wypisz możliwe wyniki.

4. Oceń ryzyko i korzyści. Zastanów się, jakie są potencjalne ryzyka i korzyści związane są z każdą opcją.

5. Przeanalizuj drzewko. Przejdź przez drzewko i zobacz, która opcja wydaje się najkorzystniejsza.
   

Powyższa grafika jest prostym przykładem drzewa decyzyjnego, które dotyczy zakupu określonego przedmiotu. Tego typu wykresy możesz zastosować również w bardziej skomplikowanych życiowych decyzjach, na przykład przy: zmianie pracy, przejściu na emeryturę, dużych wydatkach (kupno samochodu lub domu), zmianie stylu życia.

[OBEJRZYJ] Wojciech Eichelberger: Jak podejmować trudne decyzje?

Jeśli stoisz w życiu przed trudną decyzją, pomocne może okazać się to krótkie nagranie, w którym psycholog Wojciech Eichelberger opowiada, jak wreszcie ruszyć z miejsca i z odwagą podążyć w nieznane.

🤨Czy zawsze podejmujemy racjonalne decyzje?

Okazuje się, że… niekoniecznie. Świetnie ten temat opisuje tzw. ekonomia behawioralna, czyli gałąź ekonomii, która bada, jak psychologiczne, emocjonalne i społeczne czynniki wpływają na podejmowanie decyzji ekonomicznych przez jednostki i instytucje. W odróżnieniu od tradycyjnej ekonomii (która zakłada, że ludzie są racjonalnymi podmiotami dążącymi do maksymalizacji swojego dobrobytu), ekonomia behawioralna uznaje, że ludzie często podejmują decyzje pod wpływem emocji, heurystyk i błędów poznawczych.

Ekonomia behawioralna wyjaśnia na przykład dlaczego ludzie nie oszczędzają na emeryturę, mimo że wiedzą, że jest to ważne. Wynika to m.in. z efektu teraźniejszości – preferujemy natychmiastową gratyfikację kosztem przyszłych korzyści.

Co może wpływać na nasze decyzje według ekonomii behawioralnej?

• Błędy poznawcze. Często do podejmowania decyzji używamy uproszczonych reguł (heurystyk). Choć są one użyteczne, mogą prowadzić do systematycznych błędów poznawczych, takich jak nadmierna pewność siebie czy stronniczość.

• Efekt ramowania. Sposób, w jaki przedstawiane są informacje, może znacząco wpływać na to, jaką decyzję podejmiemy. Inaczej reagujemy np. na informacje o zysku i stracie, nawet jeśli oba scenariusze są ekonomicznie równoważne. Efekt ramowania może też wpływać na nasze decyzje zakupowe. Na przykład, klienci preferują produkty oznaczone jako „90% naturalnych składników" niż produkty zawierające „10% składników chemicznych", mimo że obie etykiety opisują ten sam produkt.

• Niechęć do straty. Bardziej odczuwamy straty niż zyski tej samej wielkości, a to może prowadzić nas do podejmowania decyzji mających na celu unikanie strat zamiast maksymalizowania zysków. W efekcie np. zostajemy w gorzej płatnej pracy, ponieważ obawiamy się podjęcia ryzyka.

O niechęci do straty i innych błędach poznawczych pisaliśmy w dwunastym wydaniu naszego newslettera. Jeśli nie miałeś lub nie miałaś okazji się z nim zapoznać, kliknij TUTAJ i przeczytaj!

[OBEJRZYJ] #100 Dlaczego Odkładanie Pieniędzy Jest Tak Trudne? Co Wpływa Na Zmianę Zdania? - Dr Alicja Puścian

Jeśli zainteresował Cię temat ekonomii behawioralnej i jej wpływu na podejmowane przez nas decyzje, polecamy niezwykle ciekawą rozmowę Przemka Górczyka z dr Alicją Puścian, która jest neurolożką behawioralną.

📖„Rezygnowanie staje się nawykiem”

To słowa Briana Tracy’ego, kanadyjskiego twórcy z dziedziny rozwoju osobistego i psychologii sukcesu, a przypomniał je podczas swojego wystąpienia, mówca biznesowy Sebastian Kotow. Dlaczego przytaczamy właśnie ten cytat w newsletterze o podejmowaniu decyzji? Okazuje się bowiem, że na ścieżce decyzyjnej ogromną moc mają… słowa.

Mechanizm podejmowania decyzji to najczęściej kombinacja racjonalnego myślenia (w czym może wspierać Cię np. przedstawione na początku drzewo decyzyjne) i emocji (o czym z kolei mówi m.in. ekonomia behawioralna). 

To, w jaki sposób nawigujemy między tymi skrajnościami, zależy od wielu czynników, ale jest sposób na to, by nieco ułatwić sobie ten proces. Jaki? Otaczajmy się tym, co daje nam do myślenia i ma na nas wpływ.

Mogą to być na przykład słowa i cytaty, które pomagają nam się zmotywować, dodają odwagi albo skłaniają do refleksji. „Rezygnowanie staje się nawykiem” – jeśli przypomnimy sobie to zdanie w momencie, w którym chcemy się wycofać (np. nie podejmując ryzyka związanego ze zmianą pracy, mimo że otrzymaliśmy już ofertę od nowego pracodawcy), może okazać się, że pod jego wpływem zdecydujemy się spróbować.

Czasami jedno słowo bądź zdanie wypowiedziane w odpowiednim momencie ma na tyle dużą „siłę rażenia”, że realnie wpływa na nasze decyzje. A te nadają kierunek całemu życiu.

[OBEJRZYJ] Jak podejmować dobre decyzje? | Sebastian Kotow | TEDxWSB

Więcej inspirujących cytatów i przemyśleń znajdziesz w wystąpieniu Sebastiana Kotowa podczas wydarzenia TEDx. Posłuchaj, jakie słowa mogą stać się pociskami, granatami i bombami zmieniającymi nasze życie.

O czym w tym tygodniu przeczytasz w seniore.pl?

• Senior na plaży - to musisz wziąć na wypoczynek

• Piwo bezalkoholowe po 50-tce. Czy jest zdrowe?

• Co łączy, a co dzieli zetki i silversów na rynku pracy?

• Sztuka przepraszania - na czym polega?

• Masz okrągłą twarz? Te fryzury będą najlepsze!

Dziękujemy! 

Niezależnie od tego, jakie decyzje czekają na Ciebie w przyszłości, życzymy Ci dużo odwagi, bo każda zmiana niesie ze sobą pewne ryzyko. Jeśli chcesz podzielić się z nami swoją historią, koniecznie napisz nam wiadomość na adres [email protected] lub stwórz post na naszej grupie na Facebooku. 

Do zobaczenia za tydzień!

Zespół seniore.pl